Sögur úr hirslum

Maciej Rózanski • 27. september 2019

Leirlist hefur verið til í þúsundir ára og verið vitnisburður um hvernig fólk háttaði lífi sínu á hinum ýmsu skeiðum mannkynssögunnar.

Sögur úr hirslum.


Leirlist hefur verið til í þúsundir ára og verið vitnisburður um hvernig fólk háttaði lífi sínu á hinum ýmsu skeiðum mannkynssögunnar.


Leirmunir koma oft við sögu í daglegu lífi. Við teljum þá ómissandi við neyslu matar og drykkja, til geymslu og jafnvel til að sitja á.


Í tengslum við sýninguna Leit að postulíni í aðalsal safnsins sýnum við valda muni frá Byggðasafni Austur-Skaftafellssýslu. Úr þeim má lesa sögur. Velta má fyrir sér hvað hefur verið rætt um þegar drukkið hefur verið úr herstöðvar-bollanum á Stokksnesi? Hvernig kom skálin með kínverska mynstrinu til Hornafjarðar? Við hvaða tilefni var drukkið úr flöskunum? Úr hverju er brotið sem fannst í skútuflaki dregnu upp úr Breiðarmerkurdjúpi? Hver sat og gerði við skálar af natni? Leirinn geymir sannarlega sögur samferðafólks síns.


Í Japan kallast listin að gera við keramíkmuni Kintsugi eða gullna samskeytið. Þá er gert við hlutina með lakki blönduðu með dufti úr gulli, silfri eða platínum. Kenningin er að upphefja brotið sem hluta af sögu hlutarins frekar en eitthvað sem beri að fela.

Fegurðin liggur í sögunni.


Leirmunir þessir úr hirslum Byggðasafnsins bera þess merki að hafa verið nýttir vel og mikils metnir af þeim sem þá áttu, stundum jafnvel, seymdir, spengdir og límdir til að lengja líftíma þeirra. Ekki þótti ástæða til að henda þeim þótt þeir brotnuðu enda gátu þeir orðið eigendum sínum til gagns ef gert var við þá.

Byggðasafn Austur-Skaftafellssýslu þakkar, öllum þeim sem gefið hafa muni á safnið á liðnum árum, kærlega fyrir.



Sjá má sýninguna hér:

http://www.sarpur.is/Syning.aspx?ID=651


Eftir Tjörvi Óskarsson 8. september 2026
Í sumar var öllum börnum boðið að taka þátt í Sumarlestrarverkefni á bókasafninu okkar í Nýheimum. Verkefnið er sameiginlegt með flestum almenningsbókasöfnum í landinu sem þýðir að þó að einhverjir hafi farið á flakk í sumarfríinu þá gátu börnin ávallt komið við á bókasafni á ferðum sínum og kíkt á sumarlesturinn. Verkefnið snérist um Gúnda Geithafur og ævintýri hans. Börnin fengu afhent vegabréfið hans Gúnda og áttu að hjálpa honum að komast frá Heimahögum, þar sem ekki eitt stingandi strá var að finna og yfir til Grænuhlíðar þar sem allt var fagurgrænt. Með því að lesa í 15 mínútur færðist Gúndi á milli staða og fyrir hvern klukkutíma af lestri gátu börnin kíkt á bókasafn, fengið stimpil í vegabréfið og Happamiða sem þau skildu eftir á bókasafninu sínu. Við vorum svo heppin að í lok júlí kíkti enginn annar en Gunnar Helgason til okkar á Menningarmiðstöðina og las uppúr nokkrum af bókunum sínum og spjallaði við krakkana. Þetta gerði hann til að vekja athygli og áhuga á sumarlestrinum og Gunna var mjög vel tekið af hornfirskum börnum. Þó svo að það hafi verið hásumar, og margir á flakki um og útfyrir landssteinana, var húsfyllir hjá okkur og mikið hlustað og hlegið. Við þökkum Gunna enn og aftur fyrir komuna og skemmtunina. Nú er farið að síga á seinni hluta sumarlestursins enda skólarnir komnir í gang og flestir komnir með heimalesturs bækur frá kennurum sínum. Við á Menningarmiðstöðinni ætlum því að bjóða öllum börnum frá Höfn, sem tóku þátt í Sumarlestrinum, að koma til okkar og taka þátt í Uppskeruhátíð Sumarlestursins . Hátíðin fer fram laugardaginn 12. september kl.13 á bókasafninu í Nýheimum og öll börn sem skiluðu inn Happamiða fá þátttökuverðlaun. Að auki munum við draga út einn heppinn lestrarhest sem dreginn verður úr lukkupotti sem inniheldur alla Happamiðana, og fær viðkomandi veglegan vinning að launum. Við hlökkum til að taka á móti ykkur á bókasafninu í Nýheimum, laugardaginn 12. september kl.13.  Starfsfólk bókasafnsins
Eftir Sigríður Guðný Björgvinsdóttir 30. júní 2026
Sjósókn var um aldir einn af mikilvægustu atvinnuvegum Austur-Skaftfellinga og gegndi lykilhlutverki í afkomu heimila. Þrátt fyrir hafnleysi, grynningar og brim við suðausturströnd Íslands nýttu heimamenn þá lendingarstaði sem best hentuðu hverju sinni.
Eftir Dagur Snær Guðmundsson 23. júní 2026
Það er ótrúlega gaman að sjá allar minningarnar lifna við og fá innsýn í stemninguna, fólkið og söguna sem Humarhátíðin hefur skapað í gegnum árin.