Menningarhátíð í Nýheimum

Maciej Rozanski • 18. mars 2020

Menningarverðlaun, umhverfisviðurkenningar, styrkir nefnda og bæjarráðs.

Föstudaginn 13. mars var mikið um dýrðir hér í Sveitarfélaginu Hornafirði, en þá var haldin vegleg menningarhátíð Sveitarfélagsins í Nýheimum, þar voru afhentir styrkir og viðurkenningar sveitarfélagsins.


Alls voru 29 styrkir veittir, það voru styrkir menningarmálanefndar, bæjarráðs, fræðslu- og tómstundarnefndar, sem og styrkir úr atvinnu- og rannsóknarsjóði.

Matthildur Ásmundardóttir bæjarstjóri setti hátíðina og kom fram í máli hennar mikilvægi þess að koma saman og fagna fjölbreyttri menningu, umhverfisvitund og frumkvöðlastarfi í sveitarfélaginu því menning er samofin samfélaginu og órjúfanlegur hluti þess.


Menningarverðlaun fyrir árið 2019


Menningarverðlaun hafa verið veitt frá árinu 1994 og í ár voru tíu einstaklingar tilnefndir til verðlaunanna. Fram kom í ræðu Eyrúnar Helgu Ævarsdóttir forstöðumanns Menningarmiðstöðvar Hornafjarðar að hlutverk verðlauna er að veita hvatningu til handa listamönnum, fræðimönnum og áhrifavöldum fyrir verk sín. Það að vera tilnefndur er heiður og sönnun þess að verkin ykkar skipta okkur máli.

Menningarverðlaun Hornafjarðar hlaut að þessu sinni Kristján Heiðar Sigurðsson fyrir sitt ævistarf til menningarmála. Hann er mikill tónlistarmaður og hefur auðgað mennningu Hornafjarðar um árabil og sinnt af mikilli kostgæfni og elju hinum ýmsu menningarverkefnum í sveitarfélainu.

Heiðar byrjaði ungur að spila á hljóðfæri, stofnaði og hefur verið meðlimur í fjöldanum af hljómsveitum alla sína tíð og fóru þeir félagar í hljómsveitinni Vitringarnir t.d. í Músíktilraunir árið 1989. Hljómsveitir Heiðars hafa skemmt Hornfirðingum á dansleikjum og skemmtunum í sveitarfélaginu í gegnum tíðina.

Heiðar hefur verið þátttakandi í hinum ýmsu menningartengdu verkefnum í gegnum árin, hann hefur komið að uppsetningu söngleikja, söngvakeppna, stýrt hljóðkerfum á hinum ýmsu viðburðum og staðið vaktina sem hljóðmaður, tæknimaður, tónlistarstjóri, svo eitthvað sé nefnt, og sinnt þessum verkefnum af miklum metnaði.

Hann er einn af stofnendum Hornfirska Skemmtifélagsins og hefur verið tónlistarstjóri félagsins frá upphafi eða síðan fyrsta sýningin var sett upp haustið 2002. Heiðar starfaði sem tónlistarkennari í Tónskóla Austur-Skaftafellssýslu frá árinu 2005 til 2016 og kenndi þar nemendum á hljóðfæri og tónfræði.

Heiðar hefur verið kórstjóri Kvennakórs Hornafjarðar frá árinu 2009. Hann hefur samið og útsett fjöldann allan af lögum og leitt kórinn í hinum ýmsu söngverkefnum innan lands sem utan. Heiðar stýrir kórnum af miklum metnaði og eldmóð.


Atvinnu og rannsóknarsjóður


Bjarn Ólafur Stefánsson fulltrúi í Atvinnu- og menningarmálanefndar afhenti styrki atvinnu og rannsóknarsjóðs, fram kom í máli hans að í ár hafi nefndinni borist 12 metnaðarfullar umsóknir í sjóðinn. Hljóðaði heildarupphæð umsóknanna upp á rúmar tíu miljónir en alls voru 2.3 milljónir króna til úthlutunar.

Einnig tók Bjarni Ólafur fram að meginhlutverk sjóðsins væri: „Að efla byggð og atvinnu í Sveitarfélaginu Hornafirði og er sjóðnum ætlað að veita styrki til verkefna sem lúta að atvinnuþróun, rannsóknum og nýsköpun í Sveitarfélaginu Hornafirði.“

Í ár var einni milljón úthlutað úr A-hluta og hlaut HLS styrkinn að þessu sinni fyrir verkefnið „Eystrahorn – Mannlífsþættir“

Úr B-hluta var úthlutað 1.3 milljónum. Náttúrustofa Suðausturlands hlaut tvo styrki, annarsvegar fyrir verkefnið „Tjarnir – rannsókn á fuglalífi við tjarnir“ og hinsvegar fyrir „verkefnið „Lurkana heim – til sýningar eftir forvörslu“. Ennfremur hlaut Sigurlaug Gissurardóttir styrk fyrir verkefnið „Skrásetning á sögu kvenfélaga í Austur-Skaftafellssýslu“ og Íris Ragnarsdóttir Pedersen og Erla Guðný Helgadóttir fyrir verkefnið “Öræfaskólinn”


Umhverfisviðurkenningar


Finnur Smári Torfason, varaformaður umhverfis- og skipulagsnefndar veitti umhverfisviðurkenningar fyrir hönd nefndarinnar.

Tilgangur viðurkenninganna er að vekja íbúa sveitarfélagsins til umhugsunar um gildi náttúru og umhverfis á samfélagið og jafnframt að hvetja þá til að sýna náttúru og umhverfi tilhlýðilega virðingu.

Í ár voru veittar þrjár viðurkenningar. Í flokki fyrirtækja og stofnana, lögbýla og að auki var veitt viðurkenning fyrir fallega lóð.

Heiðrún Þorsteinsdóttir og Hermann Hansson fengu viðurkenningu fyrir fallega og snyrtilega lóð að Hlíðartúni 14.

Pakkhúsið fékk viðurkenningu í flokki fyrirtækja og stofnana fyrir vel hirta og snyrtilega lóð.

Gunnar Helgason og Hafdís Bergmannsdóttir að Stóra-Bóli fengu viðurkenningu fyrir fallegt og snyrtilegt lögbýli.

Hornfirðingar eru hvattir til að taka fyrrnefnda aðila til fyrirmyndar, umhverfi og samfélagi til góðs. Einnig eru íbúar hvattir til að senda inn tilnefningar til umhverfisviðurkenninga 2020 í hausts.


Styrkir nefnda og bæjarráðs.


Alls bárust fjórtánumsóknir um Menningarstyrki, og eru þeir veittir félagasamtökum og einstaklingum til menningartengdra verkefna. Fram kom í máli Eyrúnar Helgu að með þessum styrkjum vilji nefndin hvetja og styrkja félagasamtök og einstaklinga til frekari starfa í þágu menningar.

Eftirtalin félagasamtök hlutu styrk að þessu sinni:

Blús og rokkklúbbur Hornafjarðar, Gleðigjafar, Hornfirska Skemmtifélagið, Karlakórinn Jökull Kvennakór Hornafjarðar, Leikfélag Hornafjarðar, Lúðrasveit Hornafjarðar , Samkór Hornafjarðar Heiðar Sigurðsson „Þú komst með jólin til mín“ , Teresa María Rivarola „Fingraleikhús“, Viljahjálmur Magnússon „Vírdós“, Félag Harmonikkuunnenda, Félag áhugafólks um myndlist, Barnastarf Hafnarkirkju.

Frá fræðslu- og tómstundanefnd fengu sex félagasamtök styrki en það voru: Hestamannafélagið Hornfirðingur, Klifurfélag Öræfinga, Umf. Sindri – rafíþróttadeild, Umf. Sindri – fimleikadeild, foreldrafélag Sjónarhóls og foreldrafélag Grunnskóla Hornafjarðar.

Bæjarráð veitti eftirtöldum styrki í ár. Karlakórinn Jökull styrkur til að halda Kötlu- landsmót Karlakóra, Skógræktarfélag Austurskaftafellssýslu, Hirðingjarnir og Umhverfissamtök Austurskaftafellsýslu.


Athöfnin var hátíðleg að vanda Unnur Birna og Bjössi Thor tóku lagið með hljómsveit sinni og Karlakórinn Jökull tók vel valin lög undir stjórn Jóhann Morávek og undirleik Guðlaugar Hestnes.


Öllum styrk- og verðlaunahöfum er óskað til hamingju.

Eftir Sandra Björg Stefánsdóttir • 23. október 2026
Fiskimiðin við Suðausturland hafa um aldir verið nýtt af Íslendingum og erlendum þjóðum. Þar á meðal voru franskir fiskimenn, sem sóttu á Íslandsmið á seglskútum, svokölluðum gólettum, allt fram yfir aldamótin 1900. Á hverju vori lögðu skipin í langa og hættulega veiðiferð á Íslandsmiðin. Í mars mátti sjá frá suðurströnd Íslands hvít segl þeirra birtast við sjóndeildarhringinn, líkt og hópur máva sem blakar vængjum sínum við hafflötinn. Þorskurinn var eftirsóttur á mörkuðum í Mið- og Vestur-Evrópu, og útgerðarbæir á norðurströnd Frakklands sendu skip sín til Íslands í von um góðan afla. Veiðarnar gátu þó reynst dýru verði keyptar. Þorskurinn var frönsku sjómönnunum lífsviðurværi en einnig uppspretta sorgar og þjáninga. Seglin og reynsla skipverja voru lítil vörn gegn ofsaveðri, straumum og brimi. Sjóslys voru tíð og talið er að um fjögur hundruð skip, með samtals um fjögur þúsund franska sjómenn innanborðs, hafi aldrei snúið aftur heim af Íslandsmiðum. Þrátt fyrir þessa hörmungarsögu varð oft mannbjörg þegar skip strönduðu við Suðausturland. Hér koma nokkur dæmi af Breiðamerkursandi: Marie Louise frá Dunkerque, 18. apríl 1881 Samkvæmt fréttum í Norðanfara strandaði frönsk skúta í Öræfum, líklega við Bakkafjöru aðfaranótt 18. apríl 1881. Þetta var gólettan Marie Louise og um borð voru tíu menn, sem allir komust lífs af. Ekki var í fyrstu vitað með vissu hvað olli strandinu, en talið var að skipið hefði leitað lands vegna leka. Í frétt blaðsins síðar um sumarið kom fram að skipið hefði verið selt ásamt búnaði fyrir 102 krónur. Það var lítið og hafði ekki aflað, en saltfarmur náðist að mestu óskemmdur. Dimmviðri, þoka og norðaustan vindur, ásamt straumi, munu hafa leitt til slyssins. Skipverjarnir komust sjálfir í land og þaðan til Hnappavalla. Richelieu frá Calais, 16. apríl 1898 Í suðvestan stormi strandaði franska seglskútan Richelieu á Kvískerjafjöru 16. apríl 1898. Skipið var tæplega 39 tonn að stærð og áhöfnin taldi ellefu menn. Þeir komust allir hjálparlaust í land og héldu til Hnappavalla. Frétt í Þjóðólfi greindi einnig frá því að annað franskt fiskiskip hefði sokkið undan Hestgerði í Suðursveit sama dag. Allir skipverjar þess lifðu slysið af og matvælum var bjargað. Skömmu síðar flutti gufuskipið Hjálmar 45 franska skipbrotsmenn frá Hornafirði áleiðis til Frakklands. Agile frá Dunkerque, 9. apríl 1907 Fiskiskútan Agile strandaði á Fellsfjöru, vestan við Jökulsá, 9. apríl 1907. Veður var gott en skyggni lélegt. Björn Pálsson á Kvískerjum sá skipið nálgast land og fylgdist með því þar til það hvarf sjónum hans. Hann hélt að því hefði verið snúið frá landi, en skipverjarnir höfðu ákveðið að sigla því upp vegna þess hve ástand þess var orðið lélegt. Skipið brotnaði þegar það tók niðri. Allir tuttugu mennirnir komust í land og héldu til austurs eftir sandinum. Þeir fóru yfir Jökulsá á undirvarpi og náðu til Reynivalla án áfalla. La France frá Graveline, 10. apríl 1921 Franska skútan La France strandaði á Kvískerjafjöru að morgni 10. apríl 1921. Hún var líklega frá útgerðarbænum Graveline á norðurströnd Frakklands og flutti salt til Reykjavíkur en hafði rekist á blindsker við Tvísker um nóttina. Skemmdirnar voru miklar og skipið var nærri sokkið þegar það tók niðri á útrifi. Áhöfnin, sjö menn, komst í bát og reri til lands við illan leik, rétt austan Eystri-Kvíár. Sáu þeir engin merki mannabyggðar en héldu upp með ánni. Fóru þeir yfir hana á jökli til vesturs og náðu loks til Hnappavalla. Flakið rak síðar upp í fjöruna og var selt, enda ekki unnt að bjarga skipinu.  Skráning menningarminja á Breiðamerkursandi stendur yfir hjá rannsóknarsviði Menningarmiðstöðvar. Skipskaðar sem þessir eru einn þáttur í þeirri sögu sem sandurinn hefur að geyma. Þeim verður gerð betri skil í verkefninu og kynnt í skýrslu og með veggspjaldasýningu á nýju ári.
Eftir Tjörvi Óskarsson • 23. október 2026
Forstöðumaður Menningarmiðstöðvar Hornafjarðar og tveir starfsmenn byggðasafnsins sóttu í síðustu viku árlegan farskóla FÍSOS á Ísafirði. Þar komu saman fulltrúar flestra safna landsins til að miðla reynslu, efla faglega hæfni og mynda tengsl. Farskólinn er dýrmætur vettvangur símenntunar og samstarfs sem nýtist við að þróa safnastarf um land allt. Yfirskrift farskólans í ár var Samfélagsleg ábyrgð safna: Aðgengi og inngilding. Fjölbreytt erindi og umræður beindu sjónum að því hvernig söfn geta tekið betur á móti ólíkum hópum og skapað aðstæður til þátttöku. Viðfangsefnið á vel við starf Menningarmiðstöðvarinnar, þar sem áhersla er lögð á að menningararfur og safnastarf séu aðgengileg og hafi þýðingu fyrir fjölbreytt samfélag.
Eftir Tjörvi Óskarsson • 12. október 2026
Lína Langsokks-dagur á bókasafninu á laugardaginn !