Opnun í Gömlubúð

Tjörvi Óskarsson • 6. október 2026

Út úr geymslunni – Náttúrugripasýning barnanna

Verið öll hjartanlega velkomin á opnun í Gömlubúð laugardaginn 17. október kl. 15–17. Þá verður opnaður nýr angi sýningarinnar „Út úr geymslunni“.

Það er sannkallaður menningardagur barnanna þann daginn, en einnig verður Línu Langsokk-dagur á bókasafninu kl. 13 í tilefni þess að 80 ár eru liðin frá því að Lína kom fyrst út. Þá verða lesin saman ævintýri um Línu og föndrað eitthvað skemmtilegt í hennar anda. Því er tilvalið að kíkja fyrst þangað og koma svo á sýninguna.


Þegar við buðum íbúum sveitarfélagsins að velja muni úr safneign Byggðasafnsins til að setja á sýninguna „Út úr geymslunni“ kom glöggt í ljós að þau sem voru börn þegar grunnsýning safnsins var uppi, allt til ársins 2012, söknuðu einna helst dýranna sem voru sýnd á efstu hæð Gömlubúðar.

Við ákváðum því í kjölfarið að gefa börnum í sveitarfélaginu tækifæri til að taka völdin í sýningarstjórninni með þeim hluta sýningarinnar sem snýr að náttúrugripum.

Hluti nemenda í grunnskólum svæðisins valdi dýr með leik. Þau fengu að heyra um einkenni og hegðun dýranna, en ekki um hvaða dýr um ræddi, og létu síðan forvitni, húmor og innsæi ráða valinu.

Þegar kom í ljós hvaða dýr hafði orðið fyrir valinu báðum við börnin um að hjálpa okkur við gerð sýningartexta með því að spyrja spurninga um dýrið sem þau völdu. Þau spurðu mjög skemmtilegra spurninga um dýrin sem okkur hefði aldrei dottið í hug að spyrja. Við leituðum í kjölfarið að svörunum og settum þau í sýningartextann.

Dæmi um skemmtilegar spurningar eru: Er vepjan til dæmis frá París? Eru fuglar með hor? Af hverju er þetta dýr svona drekalegt? Við mælum með að fólk skoði það!

Að auki völdu Náttúrustofa Suðausturlands, Náttúruverndarstofnun og Fuglaathugunarstöð Suðausturlands muni sem varpa ljósi á fjölbreytt lífríki svæðisins. Þar má meðal annars sjá fugla sem eru í útrýmingarhættu, tegundir sem eru að fjölga sér, óvenjulega farfugla og tröllasmiðinn, sem er einstakur fyrir svæðið, auk muna sem tengjast ævintýralegu lífríki Breiðamerkursands.



Safnverðir völdu að lokum þau dýr sem þeim fannst börnin helst sýna áhuga á í leiknum, en enduðu þó fyrir tilviljun ekki í lokavalinu.

Þannig fá dýrin aftur sinn sess í sýningunni – að þessu sinni með börnin við stjórnvölinn.

Við vonum að ungir sem aldnir, og allir þar á milli, njóti!

Þessi opnun markar einnig lokin á þróunarferli sýningarinnar, sem mun standa út nóvember. Nú setjum við fullan kraft í hönnun og þróun á nýrri grunnsýningu Byggðasafnsins, sem opnar 14. mars 2027 með pompi og prakt.


Eftir Tjörvi Óskarsson • 16. september 2026
Menningarmiðstöð Hornafjarðar er viðurkennt safn og starfar samkvæmt safnalögum og alþjóðlegum siðareglum safna. Viðurkenningunni fylgja faglegar kröfur um hvernig safnkostur er skráður, varðveittur, rannsakaður og honum miðlað. Þegar við hugsum um safn er sýningarsalurinn líklega það fyrsta sem kemur upp í huga okkar. En sýningin er aðeins hluti af safninu. Á bakvið tjöldin fer fram stór hluti þeirrar vinnu sem gerir okkur kleift að kalla okkur safn. Skráning, rannsóknir, miðlun og ekki síst varðveisla. Stór hluti safnkosts er geymdur í varðveislurýmum og það eru ýmsar ástæður fyrir því. Safngripir geta nefnilega verið algjörar dramadrottningar. Þeir þola illa sól, vilja helst ekki láta koma mikið við sig, pöddur eru sólgnar í suma þeirra og þeir þurfa að vera geymdir við rétt hita- og rakastig. Eitt mikilvægasta hlutverk safna er að varðveita safnkost til framtíðar. Þá tölum við um forvörslu. Hugmyndin er í grunninn sú að það er betra að koma í veg fyrir skemmdir en að reyna að gera við þær eftir á.
Eftir Tjörvi Óskarsson • 8. september 2026
Í sumar var öllum börnum boðið að taka þátt í Sumarlestrarverkefni á bókasafninu okkar í Nýheimum. Verkefnið er sameiginlegt með flestum almenningsbókasöfnum í landinu sem þýðir að þó að einhverjir hafi farið á flakk í sumarfríinu þá gátu börnin ávallt komið við á bókasafni á ferðum sínum og kíkt á sumarlesturinn. Verkefnið snérist um Gúnda Geithafur og ævintýri hans. Börnin fengu afhent vegabréfið hans Gúnda og áttu að hjálpa honum að komast frá Heimahögum, þar sem ekki eitt stingandi strá var að finna og yfir til Grænuhlíðar þar sem allt var fagurgrænt. Með því að lesa í 15 mínútur færðist Gúndi á milli staða og fyrir hvern klukkutíma af lestri gátu börnin kíkt á bókasafn, fengið stimpil í vegabréfið og Happamiða sem þau skildu eftir á bókasafninu sínu. Við vorum svo heppin að í lok júlí kíkti enginn annar en Gunnar Helgason til okkar á Menningarmiðstöðina og las uppúr nokkrum af bókunum sínum og spjallaði við krakkana. Þetta gerði hann til að vekja athygli og áhuga á sumarlestrinum og Gunna var mjög vel tekið af hornfirskum börnum. Þó svo að það hafi verið hásumar, og margir á flakki um og útfyrir landssteinana, var húsfyllir hjá okkur og mikið hlustað og hlegið. Við þökkum Gunna enn og aftur fyrir komuna og skemmtunina. Nú er farið að síga á seinni hluta sumarlestursins enda skólarnir komnir í gang og flestir komnir með heimalesturs bækur frá kennurum sínum. Við á Menningarmiðstöðinni ætlum því að bjóða öllum börnum frá Höfn, sem tóku þátt í Sumarlestrinum, að koma til okkar og taka þátt í Uppskeruhátíð Sumarlestursins . Hátíðin fer fram laugardaginn 12. september kl.13 á bókasafninu í Nýheimum og öll börn sem skiluðu inn Happamiða fá þátttökuverðlaun. Að auki munum við draga út einn heppinn lestrarhest sem dreginn verður úr lukkupotti sem inniheldur alla Happamiðana, og fær viðkomandi veglegan vinning að launum. Við hlökkum til að taka á móti ykkur á bókasafninu í Nýheimum, laugardaginn 12. september kl.13.  Starfsfólk bókasafnsins
Eftir Sigríður Guðný Björgvinsdóttir • 30. júní 2026
Sjósókn var um aldir einn af mikilvægustu atvinnuvegum Austur-Skaftfellinga og gegndi lykilhlutverki í afkomu heimila. Þrátt fyrir hafnleysi, grynningar og brim við suðausturströnd Íslands nýttu heimamenn þá lendingarstaði sem best hentuðu hverju sinni.