Blámi / Blueness

Maciej Rozanski • 17. febrúar 2023

Þorvarður Árnason
Blámi / Blueness
18. febrúar - 15. maí 2023

(English text below)


Viðfangsefnið sýningarinnar eru jöklar og er hún kennd við (jökul)bláma – þennan sérstaka einkennislit skriðjökla að vetrarlagi. Höfundur hennar, Þorvarður Árnason, hefur um árabil ferðast um jökulheima Hornafjarðar, dvalið þar, notið ægi- og ævintýrafegurðar og leitast við að fanga litadýrð jökla og mikilfengleika þeirra með ljósmynda- og kvikmyndavélum.

Lýsa mætti sýningunni sem hreyfimynd sem opnast og breiðir úr sér í þrívíðu rými. Verkið byggir á hrynjandi á þremur plönum: samverkan mynda og rýmis, innri kyrrðar eða hreyfingar í myndunum sjálfum og svo framvindu og samspili efniviðarins í einstökum myndbrotum, á mismunandi sýningarflötum.


Sýningin hefur einnig ákveðnar fræðilegar hliðar; meðal annars hvernig blái liturinn tengist náttúrunni og ástríðu gagnvart henni í menningarsögulegu samhengi, hvernig sýningin tengist miðlun um loftslagsmál almennt, svo og róttæku, framvirku hlutverki safna og sýningarhalds í baráttunni við hamfararhlýnun.


Þorvarður Árnason nam kvikmyndagerð í Montréal í Kanada og hefur fengist við kvikmyndagerð og ljósmyndun um fjörutíu ára skeið, samhliða öðrum störfum. Hann hefur verið forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Hornafirði frá árinu 2006 og gegnir jafnframt stöðu rannsóknadósents í umhverfishugvísindum. Loftslagsmál hafa verið vaxandi þáttur í starfi Þorvarðar á undanförnum árum, einkum þá söfnun og miðlun upplýsinga um bráðnun hornfirska jökla. Þar hefur Þorvarður aðallega notað sjónrænar aðferðir sem byggja á þekkingu hans á landslagsljósmyndun og kvikmyndagerð. Þorvarður hlaut Menningarverðlaun Hornafjarðar árið 2018 fyrir ljósmyndir sínar af Hornafirði.


Styrktaraðilar: SASS, Háskóli Íslands, Loftslagssjóður, Landsbankinn og Origo

Sýningarstjóri / Curator: Þóranna Dögg Björnsdóttir

Höfundur / Creator: Þorvarður Árnason

Hljóðinnsetning / Sound installation: Þóranna Dögg Björnsdóttir


(English)

Þorvarður Árnason
Blámi/Blueness


18. febrúar – 15 maí 2023


The subject of the exhibition is glaciers, and its name is derived from the unique blue colour characteristic of outlet glaciers during wintertime. Its creator, Þorvarður Árnason, has for many years travelled and dwelt within the glacier-filled landscape of Hornafjörður, enjoyed the sublime beauty of nature there, and striven to capture the colours of glaciers and their magnificence with photographs and films through the lens of his cameras.


The exhibition could be described as an animation that unfolds and expands into three-dimensional space. The work is based on the rhythm of three levels: the interaction of images and space, the inner stillness, or movement in the images themselves, and then finally the progression and interaction of the visual elements in individual images on the different surfaces of the exhibition.


The exhibition also has certain theoretical aspects; among those is how the blue colour is intimately connected to nature. As well as the passion for nature in a cultural-historic context. The exhibition is also connected to climate change communication issues in general, and the radical pro-active role of museums and exhibitions in the fight against catastrophic global warming.


Þorvarður Árnason studied filmmaking in Montréal, Canada, and has been engaged in filmmaking and photography for over forty years alongside other activities. He has been the director of the University of Iceland's Research Centre in Hornafjörður since 2006 and also holds the position of associate research professor in Environmental Humanities. Climate change has been a growing part of Þorvarður's work in recent years, especially the collection and dissemination of information about the downwasting of glaciers in Hornafjörður. For these purposes, Þorvarður has mainly used visual methods based on his knowledge of landscape photography and filmmaking. Þorvarður was awarded the Hornafjörður Cultural Award in 2018 for his photographs of Hornafjörður.


The exhibition has been made possible by SASS, The University of Iceland, Loftslagssjóður, Landsbakinn, and Origo

Sýningarstjóri / Curator: Þóranna Dögg Björnsdóttir

Höfundur / Creator: Þorvarður Árnason

Hljóðinnsetning / Sound installation: Þóranna Dögg Björnsdóttir

 

Blámi sýningarskrá: /media/allar-myndir/160223_Layout_Blami-598x400-v2.pdf 


Eftir Sandra Björg Stefánsdóttir • 23. október 2026
Fiskimiðin við Suðausturland hafa um aldir verið nýtt af Íslendingum og erlendum þjóðum. Þar á meðal voru franskir fiskimenn, sem sóttu á Íslandsmið á seglskútum, svokölluðum gólettum, allt fram yfir aldamótin 1900. Á hverju vori lögðu skipin í langa og hættulega veiðiferð á Íslandsmiðin. Í mars mátti sjá frá suðurströnd Íslands hvít segl þeirra birtast við sjóndeildarhringinn, líkt og hópur máva sem blakar vængjum sínum við hafflötinn. Þorskurinn var eftirsóttur á mörkuðum í Mið- og Vestur-Evrópu, og útgerðarbæir á norðurströnd Frakklands sendu skip sín til Íslands í von um góðan afla. Veiðarnar gátu þó reynst dýru verði keyptar. Þorskurinn var frönsku sjómönnunum lífsviðurværi en einnig uppspretta sorgar og þjáninga. Seglin og reynsla skipverja voru lítil vörn gegn ofsaveðri, straumum og brimi. Sjóslys voru tíð og talið er að um fjögur hundruð skip, með samtals um fjögur þúsund franska sjómenn innanborðs, hafi aldrei snúið aftur heim af Íslandsmiðum. Þrátt fyrir þessa hörmungarsögu varð oft mannbjörg þegar skip strönduðu við Suðausturland. Hér koma nokkur dæmi af Breiðamerkursandi: Marie Louise frá Dunkerque, 18. apríl 1881 Samkvæmt fréttum í Norðanfara strandaði frönsk skúta í Öræfum, líklega við Bakkafjöru aðfaranótt 18. apríl 1881. Þetta var gólettan Marie Louise og um borð voru tíu menn, sem allir komust lífs af. Ekki var í fyrstu vitað með vissu hvað olli strandinu, en talið var að skipið hefði leitað lands vegna leka. Í frétt blaðsins síðar um sumarið kom fram að skipið hefði verið selt ásamt búnaði fyrir 102 krónur. Það var lítið og hafði ekki aflað, en saltfarmur náðist að mestu óskemmdur. Dimmviðri, þoka og norðaustan vindur, ásamt straumi, munu hafa leitt til slyssins. Skipverjarnir komust sjálfir í land og þaðan til Hnappavalla. Richelieu frá Calais, 16. apríl 1898 Í suðvestan stormi strandaði franska seglskútan Richelieu á Kvískerjafjöru 16. apríl 1898. Skipið var tæplega 39 tonn að stærð og áhöfnin taldi ellefu menn. Þeir komust allir hjálparlaust í land og héldu til Hnappavalla. Frétt í Þjóðólfi greindi einnig frá því að annað franskt fiskiskip hefði sokkið undan Hestgerði í Suðursveit sama dag. Allir skipverjar þess lifðu slysið af og matvælum var bjargað. Skömmu síðar flutti gufuskipið Hjálmar 45 franska skipbrotsmenn frá Hornafirði áleiðis til Frakklands. Agile frá Dunkerque, 9. apríl 1907 Fiskiskútan Agile strandaði á Fellsfjöru, vestan við Jökulsá, 9. apríl 1907. Veður var gott en skyggni lélegt. Björn Pálsson á Kvískerjum sá skipið nálgast land og fylgdist með því þar til það hvarf sjónum hans. Hann hélt að því hefði verið snúið frá landi, en skipverjarnir höfðu ákveðið að sigla því upp vegna þess hve ástand þess var orðið lélegt. Skipið brotnaði þegar það tók niðri. Allir tuttugu mennirnir komust í land og héldu til austurs eftir sandinum. Þeir fóru yfir Jökulsá á undirvarpi og náðu til Reynivalla án áfalla. La France frá Graveline, 10. apríl 1921 Franska skútan La France strandaði á Kvískerjafjöru að morgni 10. apríl 1921. Hún var líklega frá útgerðarbænum Graveline á norðurströnd Frakklands og flutti salt til Reykjavíkur en hafði rekist á blindsker við Tvísker um nóttina. Skemmdirnar voru miklar og skipið var nærri sokkið þegar það tók niðri á útrifi. Áhöfnin, sjö menn, komst í bát og reri til lands við illan leik, rétt austan Eystri-Kvíár. Sáu þeir engin merki mannabyggðar en héldu upp með ánni. Fóru þeir yfir hana á jökli til vesturs og náðu loks til Hnappavalla. Flakið rak síðar upp í fjöruna og var selt, enda ekki unnt að bjarga skipinu.  Skráning menningarminja á Breiðamerkursandi stendur yfir hjá rannsóknarsviði Menningarmiðstöðvar. Skipskaðar sem þessir eru einn þáttur í þeirri sögu sem sandurinn hefur að geyma. Þeim verður gerð betri skil í verkefninu og kynnt í skýrslu og með veggspjaldasýningu á nýju ári.
Eftir Tjörvi Óskarsson • 23. október 2026
Forstöðumaður Menningarmiðstöðvar Hornafjarðar og tveir starfsmenn byggðasafnsins sóttu í síðustu viku árlegan farskóla FÍSOS á Ísafirði. Þar komu saman fulltrúar flestra safna landsins til að miðla reynslu, efla faglega hæfni og mynda tengsl. Farskólinn er dýrmætur vettvangur símenntunar og samstarfs sem nýtist við að þróa safnastarf um land allt. Yfirskrift farskólans í ár var Samfélagsleg ábyrgð safna: Aðgengi og inngilding. Fjölbreytt erindi og umræður beindu sjónum að því hvernig söfn geta tekið betur á móti ólíkum hópum og skapað aðstæður til þátttöku. Viðfangsefnið á vel við starf Menningarmiðstöðvarinnar, þar sem áhersla er lögð á að menningararfur og safnastarf séu aðgengileg og hafi þýðingu fyrir fjölbreytt samfélag.
Eftir Tjörvi Óskarsson • 12. október 2026
Lína Langsokks-dagur á bókasafninu á laugardaginn !