Ólafur B. Schram kynnir bókina Höpp og Glöpp á Hótel Höfn 4.11. kl 20:00

Maciej Rozanski • 14. október 2019

Bókin Höpp og Glöpp kemur út 1.11. Bók fyrir allt fullorðið fólk, full af sögum, viðureignum, dauðafærum og uppákomum, ekkert nema höpp og glöpp.

Umferð bíla.


Ég var svo heppinn að fá að fara í sveit sem barn og unglingur. Ég var ennþá heppnari en aðrir því að ég fór í Öræfin. Samgöngur voru öðruvísi þá. Til dæmis voru bara ein eða tvær brýr frá Núpsstað í vestursýslunni að Hala í Suðursveit. Virkisá og Skafta-fellsá höfðu verið brúaðar skömmu áður en ég fór austur í fyrsta skipti. Á bænum var sími, tengdur í sveitalínuna og auðvelt var að hlusta eftir fréttum. Þá komu í Öræfin, um 10 til 20 manns á sumri. Mest voru þetta vísindamenn sem áttu erindi við Kvískerjabræður eða í Skaftafell til Ragnars í Hæðunum, síðar þjóðgarðsvarðar, og Jakobs í Böltanum.


Eldra fólkið á mínum bæ hafði nákvæma yfirsýn um hver var á hverjum stað á hverjum tíma og hversu lengi þeir ætluðu að vera. Talnatímabil voru frá þriðjudegi til þriðjudags, því þá var flogið til Reykjavíkur. Enginn komst austur né að austan nema með flugi á þriðjudögum. Þegar brúin kom á Jökulsá á Breiðamerkursandi opnaðist fyrir vegasamband og var sú samgöngubót miklu mikilvægari fyrir Öræfinga heldur en Skeiðarárbrúin 1974. Þeir áttu eftirsóknarverðari erindi austur á Höfn, þar var læknirinn, þar voru búðirnar. Jökulsárbrúin var vígð með viðhöfn 1967. Ég var þá orðinn unglingur og vildi taka þátt í þessum fögnuði og flaug því austur. Brúarvígsluballið var náttúrulega það sem ég var að sækjast eftir. Það var haldið framundan bænum mínum, í Fundarhúsinu, sem af aðfluttum er stundum kallað Þinghúsið nú til dags. Þar er nú gisting. Ein af stærstu stundum lífs míns var einmitt morguninn eftir ballið. Þá varð ég vitni að ótrúlega sögulegu atviki.


Ég fór snemma fram úr á sunnudagsmorgni, er svokallaður A-maður. Á hlaðinu stóðu tvær systur Gunnars bónda míns og Jón, pabbi Sigrúnar bónda og konu Gunnars. Þau mændu öll í austurátt, austur með Hofsfjallinu. Það var bíll að koma að austan. Bíll sem enginn þeirra hafði séð áður né heyrt um að væri væntanlegur. Þetta var að mínu viti fyrsti bíllinn sem kom vestar í sveitina á þessum sunnudegi, deginum eftir brúarvígsluna. „hann er grænn!“ heyrði ég og leit í átt að rykmekki frá bílnum. Aðeins einn grænn bíll var í allri sveitinni, Vípon á Svína-felli. Ekki gat þetta verið hann því hann var ennþá í Svínafelli þennan morgun. Bíllinn ók hægt í vesturátt og nú óx spenningurinn. Um tvær leiðir var um að velja framhjá bænum, heimtröðin sem liggur að kirkjunni eða fyrir utan túnin í „veitunni“. Hann fór ytri leiðina og enginn gat séð hversu margt fólk þetta var, hverjir þetta væru, hvaða erindi þeir ættu til vesturs, hversu lengi þeir myndu vera þar og hvenær væri von á þessum bíl framhjá bænum aftur! Gamli maðurinn sneri sér, vatt upp á sig og skyrpti um leið og hann sagði: „Svona verður þetta eftir að brúin kom!“ Hér varð ég vitni að algeru heljarstökki. Íbúar bæjarins höfðu frá aldaöðli vitað upp á hár hver var á ferðinni, í hvaða erindagjörðum, hversu margir, hversu lengi, við hvern þeir hefðu samband og hvenær þeir færu úr sveitinni. Þessi stund líður mér aldrei úr minni.

Eftir Tjörvi Óskarsson 8. september 2026
Í sumar var öllum börnum boðið að taka þátt í Sumarlestrarverkefni á bókasafninu okkar í Nýheimum. Verkefnið er sameiginlegt með flestum almenningsbókasöfnum í landinu sem þýðir að þó að einhverjir hafi farið á flakk í sumarfríinu þá gátu börnin ávallt komið við á bókasafni á ferðum sínum og kíkt á sumarlesturinn. Verkefnið snérist um Gúnda Geithafur og ævintýri hans. Börnin fengu afhent vegabréfið hans Gúnda og áttu að hjálpa honum að komast frá Heimahögum, þar sem ekki eitt stingandi strá var að finna og yfir til Grænuhlíðar þar sem allt var fagurgrænt. Með því að lesa í 15 mínútur færðist Gúndi á milli staða og fyrir hvern klukkutíma af lestri gátu börnin kíkt á bókasafn, fengið stimpil í vegabréfið og Happamiða sem þau skildu eftir á bókasafninu sínu. Við vorum svo heppin að í lok júlí kíkti enginn annar en Gunnar Helgason til okkar á Menningarmiðstöðina og las uppúr nokkrum af bókunum sínum og spjallaði við krakkana. Þetta gerði hann til að vekja athygli og áhuga á sumarlestrinum og Gunna var mjög vel tekið af hornfirskum börnum. Þó svo að það hafi verið hásumar, og margir á flakki um og útfyrir landssteinana, var húsfyllir hjá okkur og mikið hlustað og hlegið. Við þökkum Gunna enn og aftur fyrir komuna og skemmtunina. Nú er farið að síga á seinni hluta sumarlestursins enda skólarnir komnir í gang og flestir komnir með heimalesturs bækur frá kennurum sínum. Við á Menningarmiðstöðinni ætlum því að bjóða öllum börnum frá Höfn, sem tóku þátt í Sumarlestrinum, að koma til okkar og taka þátt í Uppskeruhátíð Sumarlestursins . Hátíðin fer fram laugardaginn 12. september kl.13 á bókasafninu í Nýheimum og öll börn sem skiluðu inn Happamiða fá þátttökuverðlaun. Að auki munum við draga út einn heppinn lestrarhest sem dreginn verður úr lukkupotti sem inniheldur alla Happamiðana, og fær viðkomandi veglegan vinning að launum. Við hlökkum til að taka á móti ykkur á bókasafninu í Nýheimum, laugardaginn 12. september kl.13.  Starfsfólk bókasafnsins
Eftir Sigríður Guðný Björgvinsdóttir 30. júní 2026
Sjósókn var um aldir einn af mikilvægustu atvinnuvegum Austur-Skaftfellinga og gegndi lykilhlutverki í afkomu heimila. Þrátt fyrir hafnleysi, grynningar og brim við suðausturströnd Íslands nýttu heimamenn þá lendingarstaði sem best hentuðu hverju sinni.
Eftir Dagur Snær Guðmundsson 23. júní 2026
Það er ótrúlega gaman að sjá allar minningarnar lifna við og fá innsýn í stemninguna, fólkið og söguna sem Humarhátíðin hefur skapað í gegnum árin.